Γιώργος Παύλου

Γιώργος Παύλου (ΓΠ): Αλλά η ιστορία του Αμιάντου ξεκινά με την ίδρυση του μεταλλείου. Αρχικά ιδρύθηκε το μεταλλείο τζαι σε μεταγενέστερο στάδιο, δηλαδή δκυο-τρία χρόνια, άρχισε να ιδρύεται η κοινότητα. Μαίρη Αντωνίου (ΜΑ): Πότε ιδρύθηκε το μεταλλείο; ΓΠ: Για τα... καταλύματα... εγινήκασιν λόγω της προσέλευσης του κόσμου, διότι τα μεταλλεία την εποχήν εκείνη ήταν τόπος δουλειάς. ΓΠ: Και δη ο Αμίαντος ήταν το μεγαλύτερο μεταλλείο εις την Κύπρο που απασχολούσεν εργατικό δυναμικό. Μπορεί να είσιε τζαι 200, τζιαι 300, τζαι 400 υπαλλήλους. Διότι ήτανε μεταλλείο επιφανείας, δεν ήταν τα απαίσια μεταλλεία κάτω από τη γη. Ο Αμίαντος ήταν μεταλλείο επιφανείας. Εφεύγαν το φλοιόν της γης, που πάνω το κοτσιηνόχωμα που λαλούμεν... ΓΠ: ...τζαι αμέσως εφαίνετουν οι πέτρες οι μεγάλες που υπήρχε μέσα η ίνα του αμιάντου. Όταν έσπαζεν η πέτρα, έβκαινεν ο αμίαντος, έπιανες τον τζαι... Ε τζείνα ε... μετά που εβιομηχανοποιήθηκε, γύρω στο 1936 άρχισεν η βιομηχανοποίηση του Αμιάντου. ΓΠ: Αρχικά εξεκίνησε με τη χειρονακτική εργασία. Ο τόπος που ήταν μέσα οι μίνιες του Αμιάντου, εγινέτουν η αποφλοιοποίηση, έφευγε το κοτσιηνόχωμα τζαι επιάναν τες πέτρες ο κόσμος με τα ματσιά και σπάζαν τες τζαι εμαζεύαν τον αμίαντο που μέσα έβκαινεν ο αμίαντος που μέσα- ΓΠ: - η ίνα του αμιάντου. Τζαι εδιούσαν το εις τους υπαλλήλους τους μεγάλους τζαι εγράφαν τες ώρες τους, εγράφαν ήντα ‘μπο γράφαν. Ήταν και επίσης μεταλλείο, το οποίο εγινήκαν πάρα πολλά δυστυχήματα στον Αμίαντο. ΜΑ: Θυμάστε κανένα; ΓΠ: Σύμφωνα με την εποχήν, μπορώ να σου πω τώρα είναι μηδαμινά για την εποχή, αλλά τζείνον τον τζαιρό σαν που βάλλαν- ΓΠ: -τούτοι που βάλλαν φιάλες, εβάλλαν πώς τα λέεις… παρούτι τζαι ανατινάσσαν τους βράχους για να σπάσουν. Έτυχε που εσκοτωθήκαν δύο-τρία άτομα με αυτές τες καταστάσεις. Ή με τα βαγόνια που είσιεν παλιά η εταιρεία που εμεταφέραν το υλικό, πριν να κάμει τα... τα κονβέηορ, τα κολάνια να το μεταφέρει στα βουνά... ΓΠ: Εγίνονταν τζαι αρκετά δυστυχήματα. Αλλά λόγω του ότι ο κόσμος την εποχήν εκείνη η Κύπρος δεν είσιε δουλειές, δεν είχε εργοστάσια να εργαστεί ο κόσμος, να συγκεντρωθεί στες πόλεις τες μεγάλες, τζαι επήαιναν σε τόπους που υπήρχεν η δουλειά για να ζήσουν την οικογένειάν τους. Στον Αμίαντον είχε από όλην την Κύπρο, από Παφίτες... ΓΠ: ...μέχρι το Καρπάσι, την Καρπασίαν, υπήρχαν υπάλληλοι στον Αμίαντο. Παλαιχώρι, κάτω η περιοχή Μόρφου. Πάρα πολλοί. Εγώ έφτασα τζαι τον κόσμο όι από την περιοχή, ούτε εγώ είμαι της περιοχής. Εγώ είμαι από την Πάφον, από το Πραιτώρι της Πάφου. Δηλαδή η απόσταση περίπου ακτίνα, όχι με τα μίλια, ακτίνα... ΓΠ: ... μπορεί να ‘σιει τζαι 20 μίλια από το χωριό μου. Ακτίνα όταν μιλώ ακτίνα… απευθείας. Αλλά για να πας στον δρόμο μπορεί ναν τζαι παραπάνω τα... ΜΑ: Εσείς πώς επήατε στον Αμίαντο κύριε Γιώργο; Πώς επήατε και από ποια χρονιά; ΓΠ: Πώς επήα; ΜΑ: Ναι. Πώς επήατε; Ήνταλως τζαι αποφασίσατε… ΓΠ: Εγώ επήα το '70. Το '70. '68 επήα στρατιώτης... ναι το '68 ετελείωσα το σχολείο την Τεχνική. '68-'70 επήα στρατιώτης, εκάμναμε δκύο χρόνια… ΓΠ: ...όταν δεν ήταν να πάεις για σπουδές έκαμνες, υπηρετούσες δύο χρόνια. Εγώ είπα του πατέρα μου: «Παπά λαλώ του, θέλω να πα να σπουδάσω τζαι εγώ στην Ελλάδα», αφού είχα καλόν απολυτήριο, έβκαλα 17 και... απολυτήριο. Τζαι την εποχήν εκείνην εγίνουντον οι εγγραφές εις την Ελλάδα. Δεν εγίνουνταν εξετάσεις να εισαχθείς σε πανεπιστήμιο. Εκάμνες μιαν εγγραφή, απολύεσουν τζαι στους 13 μήνες και επήαινες στην Ελλάδα για σπουδές. ΓΠ: Έχω πάρα πολλούς συμμαθητές που είχαν την οικονομικήν άνεση... που ανθρώπου που… εν τζαι λέω το για… ήταν υποδυέστεροι που μέναν εις το σχολείον τζι άλλοι ήταν καθηγητές… έχω συμμαθητής που ήταν διευθυντής της τεχνικής του Παραλιμνιού… Μαρία Παύλου (ΜΠ): [διακόπτει] παπά! Ναι άτε στον Αμίαντον τωρά. Πάμε στον Αμίαντο. ΜΑ: Στον Αμίαντον πώς επήες; Ήνταλως τζι αποφάσισες να πάεις στον Αμίαντο; ΓΠ: Στον Αμίαντον είπα σας… ΓΠ: …το παραπάνω που επήα στον Αμίαντο διότι άκουα από τους χωριανούς μου. Διότι είσιεν πάρα πολλούς χωριανούς μου που εργαστήκαν εις τον Αμίαντο. Ήταν άλλοι… επιστάτες, άλλοι ήταν τεχνικοί, άλλοι ήταν ποτούτο... τζαι άκουα για τον Αμίαντο. Τζαι άρεσεν μου. Παρόλο που εμπορούσα να πάω στην ΚΕΟ, να πάω στον ΣΟΔΑΠ, να πάω σε μεγάλες εταιρείες εις τη Λεμεσόν- ΓΠ: -επροτίμησα τον Αμίαντον εγώ. Με τράβησε ο Αμίαντος. Ένιωθα έτσι κάτι το οποίον ήθελα να... λόγω το αυτά που άκουα στα καφενεία στο χωριό για τον Αμίαντο. Για τη ζωή, για πώς επερνούσαν τζαι ξέρω 'γω. ΜΑ: Άρα εσείς εζήσατε στον Αμίαντο που το '70 μέχρι πότε; ΓΠ: Επήα στον Αμίαντο… έφυα από τον Αμίαντο ΓΠ: …έφυα το 2003. Το 2003. Αλλά τα τελευταία χρόνια δεν εργάστ… έκλεισεν η εταιρεία το '89. Εγώ λόγω του ότι ήμουν τζαι ένας από τους μορφωμένους, ανέλαβα, είπα σας, έκαμα 19.5 χρόνια κοινοτάρχης. Είχα τα βιβλία συνέχεια, έρκουντον τζαι ερωτούσαν για πιστοποιητικά, για τζείνα, διότι είπα σας… ΓΠ: Είχε 27.000 σχεδόν αύξων αριθμόν των βιβλίων γεννήσεως του Αμίαντου. Επαρέδωσά το στην επαρχιακή διοίκηση αυτά. Τωρά τι τα κάμασιν δεν ξέρω. ΜΑ: Ναι. Ποιες χρονιές ήσασταν κοινοτάρχης εσείς εκεί; Που τότε πού ‘κλεισεν το μεταλλείο ως το 2003; ΓΠ: Πότε; [δεν ακούει] ΜΠ: …ήσουν κοινοτάρχης; ΜΑ: Ποιες χρονιές; ΓΠ: Κοινοτάρχης; Το 1984 μέχρι το 2003. ΓΠ: Έκαμα σχεδόν εεε… πέντε συνεχείς θητείες. Ήταν πενταετίες. 6, 16, 19... τέσσερις συνεχείς θητείες. Έχω τζαι το... πάνω στο γραφείο μου, έχω τζαι την ταμπέλλα που μου 'δωκεν η Επαρχιακή Διοίκηση- ΜΑ: -να σας τιμήσει. ΓΠ: -τζαι τούτον πάνω. ΜΑ: Για το μεταλλείο. Μιλήστε μου λλίο. Πώς ήταν οι συνθήκες που εργάζεστουν εκεί; ΜΑ: Πώς ήταν οι συνθήκες που εργάζεστουν στο μεταλλείο; ΜΠ: Οι συνθήκες [δεν ακούει]. ΜΑ: Οι συνθήκες. Ήταν εύκολα; Ήταν δύσκολα; Τι ωράρια εργάζεστουν; ΓΠ: Ναι, ήταν καλά τα ωράρια της εταιρείας. Ήταν... αρχικά η εταιρεία εργάζετουν 24 ώρες το 24ωρο. 24 ώρες το... ήταν ελάχιστες οι περιπτώσεις που εμείωννεν τες ώρες. ΓΠ: Διότι ήταν το μόνον μεταλλείον της Κύπρου, το οποίον ο Αμίαντος eee... τον εζητούσαν πάρα πολλές χώρες. Διότι ο αμίαντος ήταν ένα υλικό το οποίον εχρησιμοποιείτο για τα λάστιχα των αυτοκινήτων, εχρησιμοποιείτο για τις στολές, για τα… αμιαντοσωλήνες, για τζείνα… πάρα πολλά. Και είχε συνεχώς εξαγωγές. ΓΠ: Συνεχώς εξαγωγές. Ήταν το μόνον μεταλλείο που έφτασε τες 40.000 —από ό,τι λέω, δεν είμαι σίγουρος— έφτασε τες 40.000 τόνους εξαγωγή. Έκαμνεν ο αμίαντος που το λιμάνι της Λεμεσού, αφού είχε δικόν του τόπον ο Αμίαντος που αποθήκευε, που έρκουνταν από τον Αμίαντο. Ο εναέριος που ακούεται για τη Λεμεσό ήταν κτίσμα του Αμιάντου. ΓΠ: Ήταν ο Αμίαντος που το έκαμε το κτίριο τζείνο. Και έκαμεν την εναέρια μεταφορά του αμιάντου προς τη Λεμεσό. ΜΠ: Με βαγόνια. ΓΠ: Ετσιλλούσαν πάνω στα συρματόσχοινα τα... τζαι κατεβαίναν εις τη... για να κερδίσει τζαι χρόνο τζαι το... τζαι έξοδα. ΜΑ: Εσάς η γενική σας εντύπωση που το μεταλλείο- ΜΑ: -για τες συνθήκες, πώς ήταν; Ποια είναι η εντύπωση σας; ΓΠ: Μα ο εναέριος; ΜΑ: Όχι για το μεταλλείο. Οι συνθήκες εκεί. Πώς σας εφά… ΓΠ: Ε... τζείν’ τον τζαιρόν που επήα, ήταν πολύ διαφορετικές. Πάρα πολύ. Δηλαδή στο χωριό μου.. [χτυπάει τηλέφωνο] 2025-10-06_Pavlou_Giorgos_&_Demetra_&_Maria_video2 ΜΑ: Να μου πείτε για τις συνθήκες πώς ήταν; Ήταν τα διαφορετικά είπατέ μου. ΓΠ: Ναι, ήταν πολύ καλές οι συνθήκες διότι λόγω του ότι εδιηρκησεν η ζωή του μεταλλείου σαν τόπος δουλειάς και τες συντεχνίες τες εδέχετουν, και υψηλόμισθοι... ε... εγώ... ήταν υψηλόμισθοι. Τζαι το απλό προσωπικό τζαι οι ποτούτοι ήμαστιν εντάξει. Και... ΓΠ: …ήταν το μόνο μεταλλείο το οποίο εφρόντιζεν, ας πούμε, κάπως τζαι για τες οικογένειες. Σαν εμείς που εμέναμε στον Αμίαντο, μετά που παντρεύτηκα τζαι πήαμε πάνω, ένα παράδειγμα να σας πω, έστελλεν έναν υπάλληλον η εταιρεία τζαι γύριζεν τα σπίτια στον Αμίαντο, τα οποία μας επαραχώραν η εταιρεία τα σπίτια. ΜΑ: ΟΚ, άρα εν ήταν δικά σας τα σπίτια. ΓΠ: Όι, όι. ΓΠ: Ε... διορθωμένα... πο τούτα... εντάξει. Τζαι ερωτούσαν: «Πόσα μωρά έσιετε; Δύο μωρά». Να τους κάμουν παπούτσια, σακκούθκια τα Χριστούγεννα, ξέρω γω... ε... εχρηματοδοτούσεν το λεωφορείο που έπαιρνε τα μεγάλα μωρά εις την Ευρύχου. Είχαμε, ας το πούμε, οφέλη από την εταιρεία. ΜΑ: Α! δημοτικό επήατε εις την Κακοπετριά… τα μωρά; Δήμητρα Παύλου (ΔΠ): Όταν επήα εγώ, η Μαρία επήεν τρία χρόνια δημοτικό- ΔΠ: -τούτο που έγινε το γεωπάρκο κάτω στο... ΜΑ: Ναι. ΔΠ: Τζαι μετά έκλεισεν τζαι επλήρωνεν η εταιρεία ταξί τζαι πήαιναν Κακοπετριά τα μωρά. Ήταν 8-9 μωρά. ΓΠ: Είχεν όμως άλλα. Το σχολείον του Αμιάντου... τώρα εν για αυτόν που... [κρατά ένα έντυπο και ξεφυλλίζει] ΜΑ: Απλά έκλεισεν πιο μετά; ΔΠ: Ε... έκλεισεν όταν εγίναν οκτώ μωρά. ΓΠ: Κοίτάξε να δεις [δείχνει το έντυπο]. ΔΠ: Έκλεισεν. ΓΠ: Το σχολείον μέχρι η κόρη μου επήγεν ως την τετάρτη τάξη [ΔΠ ταυτόχρονα τρίτην τάξη] τζαι έκλεισεν. Ήμουν εγώ κοινοτάρχης, θυμούμαι ήρταν πάνω του υπουργείου... ΓΠ: Εκάτσαμε... δεν εεε... εμείναν μόνον εφτά μωρά. Ήταν πολλά δύσκολο να συνεχίσει. Τζαι αλλά έθελεν την έγκριση της κοινότητας για να κλείσει το σχολείο. Έγινε σύσκεψη, εκάμαμε σύσκεψη, αποφασίσαμεν ότι έπρεπε να κλείσει. Αναλάμβανεν τα έξοδα η κυβέρνηση να παίρνει τα μωρά στην Κακοπετριά. Ήταν το πιο κοντινό σχολείο προς εμάς. ΓΠ: Ή Κυπερούντα ή Κακοπετριά. Αλλά η Κυπερούντα ήταν μεγάλο χωριό, μεγάλο σχολείο, η Κακοπετριά ήταν τζαι τούτη ήταν μεγάλη, αλλά όι στο βαθμό που ήταν η Τζυπερούντα. Επροτιμήσαμεν τζαι πήαμεν Κακοπετριάν. ΜΑ: Και τι άλλο θυμάστε να είχεν εις τον Αμίαντον τα χρόνια που ήσασταν εκεί; ΓΠ: Τι θυμούμαι; ΜΑ: Ναι, τι είχε εκεί; ΓΠ: Εκεί υπήρχαν... υπήρχεν κα… είσιεν καφενείον, ΓΠ: λέσχη που ελέαμεν εμείς, που εμπορούσεν για τους μπεκκίαριες [ενν. ανύμφευτους], σαν εγώ έκαμα τρία χρόνια τζι ύστερα να παντρευτώ, να αποκατασταθώ... τη νύχτα να βρεις φαγητό να φαεις, να πληρώσεις φυσικά. Φαγητό... υπήρχεν, εκάμεν η εταιρεία λέσχη με διάφορα παιχνίδια, μπιλιάρτους, σαΐτες, πράματα, ιστορίες τούτα τα... ε... ΓΠ: πινγκ-πονγκ... πολλά παιχνίδκια για τους υπαλλήλους. Εμαζευούμαστεν εκεί. Ε τούτα ήταν εεεε... όπως ένα κανονικό χωριό. ΔΠ: Συνεργατικό ΜΑ: Είχατε συνεργατικό ΔΠ: Ταχυδρομείο ΜΑ: Ταχυδρομείο είχεν ΜΠ: Νοσοκομείο. Κινηματογράφο. Είχε τρία σχολεία. Εεε… ήντα μπου άλλον είχαν… επαίζαν μπάντμιτον… είχαν πολλά πράματα. ΓΠ: Παλιά ήταν καθημερινώς ο... εγώ δεν τον έφτασα, έφτασα τον στα τελευταία. Έρκετουν κάποιος που είσιε κινηματόγραφον, εις τ’ Όμοδος, τζαι έπαιζεν μας τζει πάνω μες το σινεμά. Έβαλλεν τες… Διότι υπήρχαν τζαι μηχανές, υπήρχαν ούλλα εν τζαι… οι καρέκλες, ούλλα τζ’ έφτασα τα εγώ... Τζαι μετά ο μακαρίτης ο Μάρχελ το μισόν... έβαλεν τις καθαρίστριες που καθάριζαν τα γραφεία- ΓΠ: -τζαι κάμναν το πάτωμα για να παίζουν badminton, εγυάλιζεν το πάτωμα με... Ήταν λέσχη... ήταν αντιγραφή της Ευρώπης ο Αμίαντος. ΜΑ: Εμ… Τι εκδηλώσεις εγίνουνταν στην κοινότητα; ΓΠ: Α; ΜΑ: Ποιες ήταν οι έξοδοί σας εσάς; Τι ήταν να κάμετε; Τι εκδηλώσεις εγίνουνταν; ΔΠ: Εκδηλώσεις... είχαμεν εκκλησίαν... ΓΠ: Τι ήταν να... ΜΑ: Εκδηλώσεις... πού επηαίνατε άμα... ΓΠ: Α... εκάμναμε αρκετές εκδηλώσεις... ΓΠ: Να σας πω... εβοήθαν μας τζαι το ανώτερο προσωπικό της εταιρείας. Έναν παράδειγμα... ο κύριος Τριανταφυλλίδης ο οποίος έκαμε μετά βουλευτής του ΑΚΕΛ, εργάστηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών τζαι μετά... ήταν ο personal officer της εταιρείας, ο προσωπάρχης της εταιρείας. Και εδημιούργαν... ΓΠ: Έκαμεν μας τεσ πρώτες βοήθειες. Έφερεν άνθρωπον τζαι όσοι εθέλαμε, να λάβουμε μέρος, να μάθουμε πρώτες βοήθειες. Ορισμένα βράδια της εβδομάδος εκάμαν μας αγγλικά. Ήταν αγγλοδιδάσκαλος ο... ΜΑ: Οκ. ΓΠ: Εχρησιμοποιούσαμε μιαν αίθουσαν που το σχολείον του Αμιάντου τζαι εκάμνε μας αγγλικά. Η εταιρεία... ε... ΓΠ: Πασ’ τον αθλητισμόν έδωκε μεγάλη σημασία. Εδημιούργησε ποδοσφαιρική ομάδα την οποίαν εργοδοτούσε άτομον από την ΑΕΛ Λεμεσού το... ε... διαφεύγει μου τώρα... κάποιος ήταν τζαι έρχετουν εκεί δύο με τρεις φορές την εβδομάδα, εκάμνεν προπόνηση της ομάδας του Αμιάντου, η οποία έλαβε μέρος στο πρωτάθλημα της ΠΑΟΚ. ΓΠ: Μια αγροτική ομάδα για την επαρχία Λεμεσού. Αλλά έρκουντον τζαι μεγάλες ομάδες της πρώτης κατηγορίας από τη Λευκωσία, το ΑΠΟΕΛ… εεε… η Ομόνοια, ξέρω γω... τζαι έπαιζαν εις τον Αμίαντο. Εκάμναν τζαι προπόνηση διότι το γήπεδον κόμα στέκει... είναι ένας ιδανικός τόπος για την προπόνηση των... των ομάδων. Τζαι... ΓΠ: …εγίνετουν τούτη η απασχόληση. Το καλοκαίρι είχαμε τζαι που διάφορα άλλα χωριά έρκουνταν τζι επαίζαν στο γήπεδον του Αμιάντου τζει πάνω. Είχαμε το Τρόοδος, πολλά κοντά το Τρόοδος κοντά. Εεε… Για τη ψυχαγωγίαν... ήταν το ξενοδοχείον του Παπαπέτρου, ήταν το Jubilee, ήταν το... ε... να σου πω δεν εστερούμασταν τίποτε. Απλώς ήταν η απόσταση- ΓΠ: -από το… μικρή απόσταση. Εν μπορώ να πω. Τον σιειμώναν ήταν τα Ski Club, οι υπάλληλοι του Αμιάντου τζαι εγώ μια-δκυο χρονιές εδούλεψα εις το Ski Club. Διότι ο διευθυντής εχρηματοδοτούσεν το Ski Club του Τροόδους, ο διευθυντής του Αμιάντου. ΜΑ: Κύριε Γιώργο, ποια ήταν τα καθήκοντά σας εις το μεταλλείο; ΓΠ: Εμένα... εγώ αρχικά- ΜΑ: …όταν εδούλεψες; ΓΠ: -επήα τεχνίτης εις το workshop, εργάστηκα στο μηχανουργείο του Αμιάντου διότι ετέλειωσα μηχανολογίαν εις την Τεχνική Σχολή Λεμεσού, το εξατάξιον τμήμα. «Βοηθός Τεχνικός Μηχανολόγου» γράφει το απολυτήριο μου. Εργάστηκα στο… στο workshop για 6-8 μήνες τζαι μετά λόγω του ότι είχαμε τζείνο το απολυτήριο που μας έγραφεν ότι επήγαμε σχολείο... ΓΠ: Εεε... έδωσέν μου θέση βοηθός επιστάτης. Τζαι την ημέραν, αλλά τζαι στες βάρδιες. ΜΑ: Τι έκαμνες σαν βοηθός επιστάτη; ΓΠ: Ήμουν υπόχρεος όταν έπιανα δουλειά... φέρει πειν έπιανα δουλειά 7:00-4:00. Η εβδομάδα μου έπρεπε ναν Δευτέρα-Παρασκευή 7:00-4:00. Το πρωί που όταν εξεκίναν η εργασία θα εδίεννα γυρό, διότι το workshop που εργαζόμουν- ΓΠ: -απασχολούσε την κάθε βάρδια γύρω στα 20 με 25 άτομα. Είχε τορναδόρους, είχε εφαρμοστές, είχε συγκολλητές... ε... είχε συγκολλητές, είχε ανθρώπους που... τούτοι που... πώς το λεν... ε... ΔΠ: Χτίστες;... ΓΠ: Που ‘ταν ο Αντωνάκης ολάν... ο Αντωνάκης ο... ΔΠ: Ναι κατάλαβα... Ε μα ξέρω είπες… Ηλεκτρολόγους, υδραυλικούς, συγκολλητές… ΓΠ: Τέλοσπαντων... είσιε διάφορα επαγγέλματα. Το ίδιον τζαι υπήρχε ξεχωριστό workshop, ξεχωριστό γκαράζ, ξεχωριστοί ηλεκτρολόγοι, τεράστιες αποθήκες. Η αποθήκη όταν έκλεισεν η εταιρεία του Αμιάντου, έφυεν το προσωπικό, εκαλέσαν με ’μένα- ΓΠ: -διότι είχα λευκό ποινικό μητρώο να πάω να επιβεβαιώσω, διότι είχε γύρω στα δύο εκατομμύρια ανταλλακτικά μέσα η εταιρεία μες την αποθήκη. Να την εσφραγίσουσιν παρουσία της αστυνομίας οι ποτούτοι, παρουσία του Μουχτάρη, η αστυνομία του Τροόδους, διότι σαν- ΓΠ: -ήμασταν το μοναδικόν χωριόν που ήμαστεν εις τον αστυνομικό σταθμό Τροόδους. Εν είσιεν άλλον πιο κοντά. Δεν ήταν εμάς η αστυ... υπήρχε αστυνομία στον Αμίαντο όταν ανέλαβε ο κύριος Μάρκης, είπεν τους να φύουσιν, δεν ήθελεν αστυνομία, τζαι πήεν εις τον Κάτω Αμίαντο τζαι μετά έφυεν που τον Κάτω Αμίαντο δεν ξέρω πού πήεν η αστυνομία. Διότι ήταν ένα πλούσιο κατ’ εμένα μεταλλείο. ΓΠ: Είσιε όλα τα είδη, είσιεν τα... ΜΑ: Οι υπόλοιποι εργάτες ήταν ευχαριστημένοι με τις συνθήκες που εργάζουνταν; Είχε παράπονα; Ήταν... ΓΠ: Υπήρχασιν. Τα παράπονα, πάντα υπάρχουσιν στη δουλειά, διότι συνήθως οι ανώτερες θέσεις ήταν ξένοι, αλλά σιγά σιγά απορροφήσαν τζαι πολλοί Κυπραίοι. Ο Κύπριος είναι ζηλόφθονος- ΓΠ: -είναι ποτούτος, επροσπάθαν με κάθε τρόπο ο ένας να διαβάλει τον άλλον. Εδημιουργήθηκαν καταστάσεις πάρα πολλές, εγώ θυμούμαι πολλές καταστάσεις. Έγιναν τζαι σοβαρά accidents εις τον Αμίαντο, εργατικά ατυχήματα. Το τελευταίο που έγινε, που θυμούμαι, ήταν όταν ένας ήταν υπεύθυνος στο conveyor, στον κολανιό [ταινιόδρομος], διότι εκινήτουν... ήταν υπερσύγχρονο το μεταλλείο. ΓΠ: Ήταν με τα κολάνια (ιμάντες) που μεταφέρετουν το πράμα, το σκάρτον έφευγεν, επήαινεν εις τον κύλινδρον... όλα ήταν με τα ποτούτα. Τι έγινε; Έπιαεν τον το κολάνι. Τζαι ήταν ποτούτο... ΜΑ: Θεωρείτε ότι τα μέτρα… ΓΠ: Είχαμεν το νοσοκομείον επίσης. Επρόσφερε μας το νοσοκομείο τζαι έφερνε γιατρούς που τη Λευκωσίαν. Εγώ έκαμε με εγχείρηση- ΓΠ: -τις αμυγδαλές ο… ήνταμ’ που τον ελέαν... ΔΠ: Ε μα εν αθθυμούμαι. ΓΠ: Ένας γιατρός ξακουστός στη Λευκωσία, έρκετουν. Έρκετουν οδοντίατρος από τη Λευκωσία μια φορά την εβδομάδα, δκύο, δεν θυμούμαι. Το χειρουργείον του ήταν ένα από τα καλύτερα χειρουργεία που υπήρχαν την εποχή εκείνη τζι έκαμεν λάθος που το νοσοκομείο της Κυπερούντας δεν εχρησιμοποίησε τις εγκαταστάσεις του Αμιάντου. ΜΑ: Θεωρείτε ότι τα μέτρα ασφαλείας εις το μεταλλείο ήταν... ΓΠ: Υπήρχασιν τα μέτρα ασφαλείας σε υψηλό βαθμό διότι λόγω των δυστυχημάτων που γίνουνταν προηγουμένως, αναγκάστηκεν η εταιρεία και εχρησιμοποίαν... είχεν άνθρωπον για την ασφάλεια. Εγύριζεν τες μίνιες, εγύριζεν το shops που έξω, ΓΠ: -το γκαράζ, τα ποτούτα τζαι έβλεπεν το τούτο, τζαι εκατέγγελλονταν αυτοί οι παραβάτες, οι οποίοι δεν εφάρμοζαν τον νόμο. ΜΑ: Είχε κάποιον υπεύθυνο που έλεγχε για μέτρα ασφαλείας όπως σήμερα; ΓΠ: Είχαν άνθρωπον της ασφάλειας. Μέχρι τελευταίως, ο ένας που το Πελέντρι, ήταν ο Σωτήρης της ασφάλειας- ΓΠ: -τζαι του έμεινε του ανθρώπου ο «Σωτήρης της ασφάλειας». Τώρα εργάζεται... αφυπηρέτησε, εργάζετουν στη Λεμεσό. ΜΑ: Κύριε Γιώργο να σας ρωτήσω κάτι άλλο. Θεωρείτε ότι το μεταλλείο επηρέασε την υγεία των κατοίκων εκεί; ΓΠ: Κοιτάξετε να δείτε, οι εκδοχές τούτες υπήρχαν που τον τζαιρόν που ‘μασταν εμείς. Μέχρι που μας επήραν εμάς που εμέναμε στον Αμίαντο- ΓΠ: -εγώ, τζι η Δήμητρα, η Μαρία τζαι η Φιλιώ, επήαμεν εις το νοσοκομείο της Κυπερούντας τζι εκάμαν μας έλεγχον. Δεν ηύραν τίποτε παρόλο που εζούσαμε και ελέαν που τον Αμίαντο επηρεάστηκε που τον αέρα τζαι ξέρω ‘γω. Εγώ είμαι 76 χρονών τωρά. ΓΠ: Δόξα σοι ο Θεός, να πω έτσι το ποτούτο, δεν έχω κανένα πρόβλημα. Άλλα προβλήματα έχω, αλλά τούτο δεν το έχω. ΔΠ: Τα περιστατικά ήταν παντού τα ίδια νομίζω εγώ. ΜΑ: Άρα εν ακούσατε για κάτι που μπορεί να… ΔΠ: Όι ότι είσιε πολλά τζαι ξέρω γω… ήταν παντού. Ανά την Κύπρο ήταν τα περιστατικά τούτα, υπήρχαν. ΜΑ: Για το περιβάλλον, θεωρείτε ότι επηρέασεν το περιβάλλον το μεταλλείο; ΓΠ: Επαρουσιάστηκαν μεσοθηλίωμα όλοι. Ο Αμίαντος προκαλεί το μεσοθηλίωμα. Δηλαδή η ίνα τ’ αμιάντου είναι... δεν διαλύεται. Δεν διαλύεται οπουδήποτε, δεν διαλύεται. Αναπνέεις την ίνα τζαι κάπου κάθεται, ας πούμε, εις τους πνεύμονες, που κάθεται. Τζείνον το πράμα επειδής εν διαλύεται... αφού είναι αμίαντος... ΓΠ: Τζαι η εκκλησία όταν λέει στις σχέσεις που παντρεύεται ένα ζευγάρι λέει «αμίαντος»... Παίζει σημαντικό ρόλο, έσιει... Ναι. Δηλαδή να μείνουν εσαεί παντρεμένοι, όχι να χωρίσουν. ΜΑ: Έγιναν…; Άντρας: Τζαι... τζείνον το πράμα επηαίναν τζαι κάμναν το ανάλυση. Τζ’ ήρταν πάνω γιατροί- ΓΠ: -διότι είπασιν ήταν ψηλόν το αίσθημαν τζαι εδίενεν μεγάλη σημασία η εταιρεία πας τούτο το πράγμα. Δεν επαρουσιαστήκασιν… μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά δεν ήταν μεσοθηλίωμα που προκαλούσεν ο αμίαντος. Ήταν άλλη κατάσταση που είχαν τα άλλα μεταλλεία. Ίσως οι ανθρώποι που παρουσίασαν, νομίζω τρεις περιπτώσεις, ήταν... παλιά εργάζουντον σε άλλο μεταλλείο, στη Φουκάσα είπαν. ΓΠ: Στη Φουκάσα, στην Καλαβασό τζαι ξέρω γω τούτα τα... Είσιεν άνθρωπον εγώ που τον ήξερω, που τον έφτασα, ο μακαρίτης ο Βότσης, τζι εκάπνιζεν τον έναν τσιάρο πας τον άλλον τζι εκάπνιζεν τζι έκαμε τζαι τα χρόνια του ούλλα, διότι παλιά είσιε σκόνη πολλή ο αμίαντος. Ήταν οι μύλοι, είσιεν εννιά μύλους, της οποίας όταν εγίνεν η βιομηχανοποίηση της εταιρείας… ΓΠ: ...τζείνους τους εννιά μύλους εκατάργησεν τους τζι έκαμεν έναν εννιαώροφο κτίριο εκεί, που ήταν μέσα οι μύλοι τούτοι. Εξεκίναν από το... επήαινεν η πέτρα, εκατέβαινεν εις τους σπαστήρες, που τους σπαστήρες ποτζεί τζι εξεχώριζεν ο αμίαντος τζαι επήαινεν εις το [δεν ακούγεται καλά]. Κατ' εμέναν τζείνον το πράμαν έπρεπε να μην τα διαλύσουν. Για ελάχιστες... ΓΠ: … για μπακκίρες, η κυβέρνηση... τζαι το λέω, για 160 χιλιάδες ευρώ εεε λίρες που πιάσαν από το… αυτούς που γοράζαν τα παλιόσιερα... με μύλους αφήκαν, με τίποτε. Με conveyor αφήκαν, με screen station αφήκαν, με crusher αφήκαν… Τίποτε… Όλα. Τώρα είναι μια λίμνη στο βάθος, τέλεια. Προσπαθούν να την εξωραΐσουν τη λίμνη, ΓΠ: διότι μαζεύονται τα νερά επειδή εσκάφτηκεν εκεί. Τζαι έγινεν ένα… μια τεράστια λίμνη τζαι μαζεύονται τα νερά στη λίμνη τζείνη. Αλλά έπρεπε να μείνει το μεταλλείο ως έχει και σαν τόπος... για τους τουρίστες, για να ξέρουσιν... ΜΑ: Μουσείο. ΔΠ: Ναι. ΓΠ: Τα σπίτια πο ‘σιει ο Αμιάντος τα εγγλέζικα που λέμε... δεν τα συναντάς οπουδήποτε. ΓΠ: Και τα συναντάς στην Κεντρική Ευρώπη σε τόπους που ζούσαν οι αριστοκράτες. Το δε το σπίτι του Φρανκ Κούκουλα, του πρώτου διευθυντή... μα τζαι τι δεν είσιε μέσα; Είσιε... ήταν διώροφο, υπνοδωμάτια πάνω, σαλόνια... τζαι ποτούτα τα τζάκια, μα τζαι τι δεν είσιε μέσα. Τζαι τα άλλα σπίτια τους... ΓΠ: …διότι είσιε τζαι λογιστές, είσιε τζαι προσωπάρχες, είσιε πάρα πολλα πράματα. ΜΑ: Εκτός από τους ξένους που έρχονταν εκεί με την εταιρεία, θεωρείτε ότι υπήρχαν διαφορετικές κοινωνικές τάξεις; Ή όλοι οι υπόλοιποι εργάτες ήταν πάνω-κάτω το ίδιο; ΓΠ: Ο Αμίαντος… καταρχήν εγώ έφτασα τον Αμίαντο με 360 υπαλλήλους. Όταν επήα τζει πάνω, ήταν γύρω στους 300 με 400, βάλε... ΓΠ: Εν μπορώ να σου πω το 60 τι ήταν. Τον Αύγουστο του 1970 ήταν τόσοι οι υπαλλήλοι. Αρκετοί από αυτούς, όχι όλοι, εμέναν στον Αμίαντο, εις τις εγκαταστάσεις που έκαμεν ο Αμίαντος, τα υποστατικά που έκαμεν ο Αμίαντος για το προσωπικό. Τζαι τζείνο το προσωπικό- ΓΠ: -τζείνες οι εγκαταστάσεις εσυμπεριλάμβανε μέσα καφενεία, εσυμπεριλάμβανε μέσα κουρεία, το παντοπωλείο, σφαγείο... είσιε, είσιε όλες τις υπηρεσίες που ‘σιει μια κοινότητα. Τζαι την εκκλησία την οποίαν έχτισεν η εταιρεία Αμιάντου. Είσιε δύο εκκλησίες ο Αμίαντος. Παλιά εγώ δεν την έφτασα... ΓΠ: ...τη μικρή του Αγίου Μάμα. Εγίνετου μεγάλη πανήγυρις στον Άη Μάμα κάτω ακριβώς τζιαμέ που ήταν… που ‘κάμαν το πολυώροφο το κτίριο. Εχαλάσαν το μοναστήρι... Α εγόρασεν το ο Χενρι Μάρκελ, ο διευθυντής, έδωκε 7 χιλιάδες λίρες όπως ελέαν στην κοινότητα Πελενδρίου διότι ήταν γη του Πελενδρίου τζει πάνω. Έτσι ελέαν. ΜΑ: Οκ. ΓΠ: Γη του Πελενδρίου. 7 χιλιάδες τζαι αγόρασεν το ποτούτο τζι ήρτεν τζι εχάλασεν το τζαι έκαμεν το fibre, έκαμεν το fibre τζιαμέ που ήταν... Το fibre ηστέκει ευτυχώς, δεν το χαλάσαν το fibre. Αν θα πάει πάνω καμιά ομάδα του πανεπιστημίου εν να πάει να δει το fibre πώς εδούλευκεν η εταιρεία του Αμιάντου την εποχή εκείνη. Είχεν πρόοδο τζείνο τον τζαιρό η εταιρεία. ΓΠ: Ήταν μια από τις καλύτερες εταιρείες εις την Κύπρο ο Αμίαντος. ΜΑ: Να σας ρωτήσω, οι υπάλληλοι της εταιρείας είχαν όλοι την ίδια μεταχείριση; Όλοι, εννοώ άντρες, γυναίκες... ΓΠ: Ήταν οι εποχιακοί υπαλλήλοι, οι οποίοι εργάζουντον μόνον έξι μήνες το καλοκαίρι. Είχε εποχιακούς, έκτακτους που λέμε που τους έπιανε. Αλλά είχεν και μόνιμο προσωπικό. ΓΠ: Τα δύο τρίτα ήταν μόνιμον προσωπικό τζαι το ένα τρίτον ήταν οι έκτακτοι που συμπληρώνασιν… διότι ήθελεν να εκμεταλλευτεί τον ήλιον ο Αμίαντος. Ήταν… Εμείωνετουν το κόστος παραγωγής. Είσιεν τον Αμίαντον, έκαμνε μεγάλες απλώστρες τζι άπλωθεν το μετάλλευμα εις τον ήλιον. Και επήαινε μετά το… ένα μηχάνημα που κράτας... ΓΠ: …τζι ανακάτωννε το τζείνο το... εκαλλιέργαν το να πούμε και έβκαινεν το που πάνω... για να το ξεράνει ο ήλιος. Ενώ το σιειμώνα είσιε τέσσερις φούρνους ο Αμίαντος, μεγάλους φούρνους, που επέρναν μέσα το πράγμα μες τους φούρνους και αποξηραίνετουν. ΜΑ: Σε θέματα μισθών, η εταιρεία επλήρωνεν καλά τους υπαλλήλους; Είχαν παράπονα; Ήταν… ΓΠ: Κοίτα… ήταν… ΜΑ: Ικανοποιητικοί; ΓΠ: Εγώ έφτασα ότι ήταν καλοί οι... οι πληρωμές τους. Δεν μας εστέρησαν τίποτε τζαι επηαίνναμε βάσει του νόμου των κοινωνικών ασφαλίσεων... τα πάντα. Ήμασταν σίγουροι, σίγουροι. Έκλεισεν η εταιρεία τζι εκάμασιν αρκετά χρόνια να μας πληρώσουν. Μετά από τρία χρόνια, ήταν… ΓΠ: …Η εποχή που ήταν ο Βασιλείου Πρόεδρος, τζιαι λέει εγώ εκλείσαν την εταιρεία. Τζαι εν ο Βασιλείου που μας έδωσε τα... Εγώ έπιασα 28 χιλιάδες λίρες την εποχή εκείνη το επιστέγασμαν ό,τι είχα στην εταιρεία τζαι ξεκινήσαμεν το σπίτι εδώ. ΜΑ: Άλλοι υπάλληλοι όμως εκτός από σας επειδή ήσασταν βοηθός επιστάτη είπατε…Άλλοι εργάτες; ήταν εντάξει; ΓΠ: Ήταν καλοί, ήταν βάσει... ΔΠ: …του μισθού. ΓΠ: …των συντεχνιών, βάσει του τούτου, διότι ήταν μια υπολογίσιμη εταιρεία εις την Κύπρο την εποχή εκείνη ο Αμίαντος. Την υπολογίζαν την εταιρεία διότι απασχόλαν τζαι πολύ προσωπικό. Εκάμνε τζαι έργα στην περιοχή τζει πάνω η εταιρεία. Έναν παράδειγμα, τον δρόμον του Τροόδους, εν τα μηχανήματα της εταιρείας Αμιάντου που τον ανοίξαν τον νέο δρόμο που πάει... ΓΠ: …πρώτα επήαινεν που μες τον Αμίαντον ο δρόμος. Τζαι για να τους αποφύγει εκάμεν τον δρόμον τζιαμαί στην κούρβαν [στροφή] την μεγάλην τζαι πάει στον Αμίαντο. Επίσης τον δρόμον που πάει από το Πελένδρι προς την Τριμίκλινη, η εταιρεία Αμιάντου. Τον φράχτην της Τριμίκλινης έρχετουν κάθε χρόνον υπαλλήλοι της εταιρείας τζαι καθαρίζαν τον. Διότι εβκάλασιν τζαι... ΓΠ: -έναν που τούτον ότι επειδής πάει αμίαντος, πιάνουν οι πέτρες τζαι γεμώνει ο φράχτης. Τζαι ήταν μια ευκαιρία να τον καθαρίσει, εκαθάρισεν τον. Τα έβκάλεν τζαι μετά εστράφηκεν ο κύριος Μάρκελ τζαι είπεν τους ότι «ντα τζι οι πετεινοί σας εβραχνιάσασιν» λέει «που τον Αμίαντον». ΜΠ: Ειρωνικά το είπε. ΜΑ: Ναι ναι. ΓΠ: Ναι. Το κοιμητήριον του κάτω Αμιάντου, ήταν το κοιμητήριο του Αμιάντου. ΓΠ: Εν ο Αμίαντος που τό ‘καμε το κοιμητήριο. Εχρησιμοποιούν το οι... Τζαι εβοήθαν εις την περιοχήν, τους δρόμους προς τη... που τον Καρβουνάν τζαι να πάεις κάτω προς την Κακοπετριά – Γαλάτα, εν ο… τα μηχανήματα της εταιρείας. ΜΑ: Τον καιρόν που ήσασταν εσείς εκεί, είχε γυναίκες εργάτριες στο μεταλλείο; ΓΠ: Ποιο; [δεν ακούει] ΜΑ: Είχε γυναίκες λέω να εργάζονται στο μεταλλείο; ΓΠ: Τωρά; ΜΑ: Όταν ήσαστεν εσείς. Άντρας 2: Όταν ήμουν εκεί και εργα... ΜΑ: Είχε γυναίκες; ΓΠ: Είχε, είχε, αλλά όι σε… αρκετές. ΜΑ: Σε τι πόστα ήταν; ΓΠ: Ναι. Είσιεν κατ’ αρχήν, είσιεν δυο γυναίκες οι οποίες εκαθαρίζαν τα γραφεία, εκαθαρίζαν... ήταν το νοσοκομείον με νοσοκόμες τζαι γυναίκαν που εκαθάριζεν εκεί... ΓΠ: ...είχεν εις το γραφείο ένα-δκυο κοπέλες, όι σε μεγάλο βαθμό, ένα-δκυο κοπέλες... τζαι το... ΔΠ: Λαϊκό ΓΠ: Εδιατηρούσαν ένα οικογενειακό εστιατόριο ο Αμίαντος για το προσωπικό. Διότι επηαίναμεν τζει πάνω, αφού οι παραπάνω επήαμεν μπεκιάρηες [εργένηδες], επήαμεν νεαροί. Μα ήνταμ που να φάεις; Είσιεν κοπέ... γυναίκαν τζαι άντραν που εμαγειρεύκασιν... ΓΠ: ...το διαιτολόγιο που χρησιμοποίαν η κυβέρνηση στα εστιατόριά της τζαι επηαίναμεν το μεσημέρι τζαι ετρώαμεν. Όσοι εθέλαν να πιάουν τζαι για τη νύχτα, επέρνες τον θέρμο σου εκεί, έβαλλε σου αλλό μια μερίδα με λαϊκές τιμές. Έτρωες… 7 γρόσια έτρωες τες φασόλες, αθθυμούμαι τζείνον τον τζαιρόν. ΜΠ: Το λαϊκόν; ΓΠ: Δυο φορές την εβδομάδα κρέας, μια φορά ψάρι τζαι όσπρια. ΜΑ: Εν είχε γυναίκες μες στο μεταλλείο να δουλεύκουν; ΜΑ: Μόνο σε τούντα πόστα ήταν οι γυναίκες; ΓΠ: Μόνο; ΜΑ: Μόνο σε τούντα πόστα ήταν γυναίκες; Εν είχε εργάτριες μέσα στο μεταλλείο; ΔΠ: Παλιά… ΓΠ: Είσιε, αλλά όι σε μεγάλο βαθμό, ήταν πολλά λλίες. ΔΠ: Παλιά. ΜΑ: Παλιά είχε, αλλό όι τον τζαιρόν που πήεν αλόπως... ΓΠ: Η Αντριάνθη έναν παράδειγμα, δαμέ [δείχνει] που ‘ταν γειτόνισσα μας -επέθανεν, ο Θεός μακαρίσει την- ήταν η καθαρίστρια των γραφείων τζαι μετά επροσλάβαν την κάτω στο Fiber mill, διότι είσιεν ανάγκη να δουλέψει. ΓΠ: …η καημένη... Ετυπώναν τις σακκούλες. Η σακκούλα έμπαινεν… Ο αμίαντος εγίνετουν όπως τον χαλουβάν έτσι τετράγωνα τζαι βάλλαν τον μέσα σε σακκούλες τον αμίαντο τζαι εγίνετουν μπάλες τζαι εστέλνουνταν στο... ΜΑ: Θεωρείτε ότι που το μεταλλείο ωφελήθηκαν τζαι οι Κύπριοι; ΜΑ: Ή μόνον οι ξένοι που έρχονταν με την εταιρεία; Ευνοήθηκαν οι Κύπριοι που το… που το μεταλλείο; ΓΠ: Δεν σας ακούω. Τώρα να βκάλω τούτα [βγάζει τα ακουστικά του] εν καλύτερα νομίζω... Ναι, πέστε μου. ΜΑ: Λέω, θεωρείτε ότι που το μεταλλείο ευνοήθηκαν τζαι οι Κύπριοι ή μόνον οι ξένοι; ΓΠ: Όι. Τζαι οι Κύπριοι. Τον τζαιρόν που ελειτουργούσε το μεταλλείο Αμιάντου, υπήρχεν- ΓΠ: -πράγματι πρόβλημα εργατικόν εις την Κύπρο. Δεν υπήρχαν οι δουλειές. ΄Ηταν… άρχισεν το ‘54 δηλαδή. Το ‘60 έγινεν η Δημοκρατία που άρχισεν πλέον να βιομηχανοποιείται. Ο Αμίαντος ήταν ένας από τους καλύτερους τόπους δουλειάς, αν μεν ήταν ο καλύτερος στην Κύπρο, όταν απασχόλα γύρω στα 300 με 400 άτομα δύναμη, ήταν μεγάλη... ΓΠ: μεγάλη ας πούμε, δουλειά. Έρκουντον… Είπα σας. Είσιεν υπαλλήλους από την περιοχήν Κακοπετριάς, Γαλάτας… τζείνα... είσιεν που την Κυπερούντα, είσιεν που το Πελέντρι, είσιεν που δα [δείχνει] εμάς τους τόπους μας. Μέχρι την Τριμίκλινη είσιε υπαλλήλους. Από την Τριμίκλινη είσιεν υπαλλήλους. ΜΑ: Ωραία. Ας σας πάρω κάπου αλλού τώρα. Τα παιδιά στον πάνω Αμίαντο τι έκαμναν; ΜΑ: Εκτός που το… είπατε μου για το σχολείο τους; Πώς απασχολούνταν; Άντρας 2: Τα μωρά; ΜΑ: Ναι. ΓΠ: Ναι, υπήρχε πρώτα το δημοτικό. Το δημοτικόν είπα σας, έτο δημοτικόν [δείχνει εικόνα], η Μαρία εν δαμαί που πήε... ΜΑ: Που μου είπατε ότι έκλεισε όμως ύστερα. ΓΠ: Ήταν γραφεία της εταιρείας... θέλετε να το δείτε; [δίνει το φυλλάδιο] ΜΑ: Ναι, ναι, εν τούτα που έχουμε τζαι εμείς που τον πάτερ. Άντρας 2: Ήταν τα πρώην γραφεία της εταιρείας. Η Μαρία επήεν μέχρι την τετάρτην τάξην… ΜΠ: Τρίτην. ΓΠ: Εις τον Αμίαντον τζαι μετά... ε μα ήταν πέντε μωρά, ήταν δύσκολο το... ΜΑ: Τι έκαμναν τα μωρά όμως; Τι είσσιεν να κάμουν; Απογεύματα είχε να κάμουνκάτι; ΓΠ: Ε τα απογεύματα επεριορίζουντον εις τες... ήταν μια… σαν εμείς εμέναμεν Χρυσόβρυση, μια γειτονιά όπως σε ένα χωριό που υπάρχει γειτονιά. Γυρώ ήταν τα σπίθκια, είσιεν πλατεία μες στη μέση, επαίζασιν τζαμαί τα μωρά... τον σσιειμώναν ασχολούντον τζαι με το σσιόνι που έκαμνε, εκάμναν χιονανθρώπους... ΓΠ: ...ε τζαι ήτον η συνηθισμένη ζωή που κάμναν εις τα χωριά... ήταν ένα συνηθισμένο χωριό. ΜΑ: Εσείς που επιάσατε το σπίτι σας που την εταιρεία, απ’ ότι μου είπατε. ΔΠ: Ναι. ΜΑ: Είχαν μας αναφέρει άλλοι – εν ξέρω αν ίσχυε τζαι το δικό σας… εποχή – το ρεύμα επλήρωνεν το η εταιρεία; ΓΠ: Ναι, το… ρεύμα δεν επληρώναμε. Ρεύμα εκόφκασιν έτσι απλώς... ΓΠ: ...η εταιρεία επλήρωνε γύρω στις 300 χιλιάδες λίρες -απ’ ό,τι άκουσα, μπορεί να ‘μαι λανθασμένος- στην Αρχή Ηλεκτρισμού. Είχεν ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό η εταιρεία κάτω στο Fiber mill δίπλα, αλλά όταν έγινε ο νόμος της Αρχής Ηλεκτρισμού ήνταμ που κάμασιν, έκλεισεν το τζι έπιαννεν από την κυβέρνηση. Ήρταν σε συμφωνία. Εμείς… ΓΠ: …τα σπίθκια που μας επαραχωρούσε, είχαν ρεύμα τζαι για το ανώτερο προσωπικό είχαν τζαι τηλέφωνο μέσα. Τζαι ήταν που μέσα πετρόχτιστα για το κρύο τον σιειμώνα. Απλώς ορισμένα υπήρχεν η στέγη ακόμα η αμιαντέτινη, αλλά τα περισσότερα ήταν τζεραμίδκια... καλά σπίτια, ωραία σπίτια. Εγώ στο χωριό μου έτσι σπίτια εν είσιεν, ας πούμε που θεωρείτουν ας πούμε... ΓΠ: Είχαμεν όλες τις ανέσεις, εν μπορώ να πω ότι... τζαι στο… τα μωρά το πρωί να περάσει το Land Rover να τα πιάσει να τα πάρει στο σχολείο, στο δημοτικό, ώσπου εζιούσε [ώσπου υπήρχε], μετά ήταν τούτον της Κακοπετριάς, έρκετουν ταξί από την Κυπερούντα τζαι έπιανε τα μωρά τζαι έπαιρνε τα. ΜΑ: Είχατε άλλα ωφελήματα που την εταιρεία; ΓΠ: Που την εταιρείαν; ΜΑ: Ναι. ΓΠ: Τα μωρά είπα σας, εκάμνε τους δώρα μες στα Χριστούγεννα, σακκούθκια, παπούτσια, ξέρω γω τούτα... ΔΠ: Τζαι όταν εγεννιούντον. ΜΑ: Τζαι όταν εγεννούσαν, είπε μας η κυρία Δήμητρα... ΔΠ: Ναι, θυμάσαι 300 λίρες που διούσαν για κάθε μωρό. ΓΠ: Ναι, ναι, ναι. ΔΠ: 300 λίρες ΓΠ: Εδίαν μας λεφτά… ΜΑ: Στη γέννηση μόνον, όχι σταθερά. ΔΠ: Σαν δώρο που εγεννούσες το μωρό, 300 λίρες για κάθε μωρό. ΓΠ: Όταν εεε… ΓΠ: ...σαν εμένα που εγέννησεν η Δήμητρα που ήρταμε… εν Λεμεσόν που... ναι, έδωσε μας για το μωρό. ΔΠ: Όι μόνον εμάς, όλους; ΜΑ: Όλους. ΓΠ: Όλους. Επρόσφερε μας ιατροφαρμακευτική περίθαλψη δωρεάν. Δεν είσιεν μαμμούν [μαία] εις τον Αμίαντο, έπρεπε κάπου να πάμε. Σαν εμάς εν στον Κάσινο που εγέννησεν η Δήμητρα στη Λεμεσό... ΔΠ: Ε όποιον τζαι να ‘ναι. ΓΠ: Τζαι η Μαρία τζαι η Φιλιώ. ΜΑ: Εν τζι επλήρωνε σας κάτι άλλο η εταιρεία; Ρούχα, εεε... οτιδήποτε- ΜΑ: -για τους εργάτες που ήταν στο μεταλλείο; ΔΠ: Όι. ΜΠ: Εν εδίναν δώρα μάνα μου; Ναι, εδίναν δώρα ΔΠ: Εδίναν δώρα η εταιρεία τζαι στους υπαλλήλους. Σακάκια, εδιούσαν σας; Παπούτσια; ΜΠ: Παπούτσια ασφαλείας... ΓΠ: Ναι σακκάκια τούτα τα… πέτσενα [δερμάτινα], πώς τα λέσιν τούτα τα... ΔΠ: αντιανεμικά ΓΠ: Αλλά μετά εκαταργήσαν τα. Παπούτσια εδιούσαν μας, safety shoes με το σίδερον μπροστά [δείχνει]. ΜΑ: Ναι. ΓΠ: Τζαι θέμα από την Ευρώπη, δεν... εφέρναν τα απευθείας ευρωπαϊκά, όι τα ψεύτικα της Κύπρου. ΜΠ: Τζαι εν εσυντηρούσαν τζαι τα σπίτια; ΓΠ: Κοίταξε… ΜΑ: Εσυντηρούσε τα σπίτια η εταιρεία ή η κυβέρνηση; ΔΠ: Όι. Η εταιρεία να τα μπογιατίσει, να αλλάξει μπάνιο αν ήταν χαλασμένα. ΜΠ: Τες στέγες... εγώ θυμούμαι που ήμουν μωρό τζαι έρκουνταν τζι επογιατίζαν το σπίτι. Δωρεάν. ΔΠ: Δωρεάν, ναι. ΜΑ: Άλλα πράματα που έκαμνεν η εταιρεία για το χωριό; ΓΠ: Εβοήθα μας στη διόρθωση των σπιθκιών. Έρκετουν κάθε θκυο-τρία χρόνια να ‘ρτει να σου το μπογιατίσει που μέσα, ξέρω γω τούτα ούλλα. Εβοήθαν εις τα μωρά στην μεταφορά τους... εεε… επρόσφερε μας την ψυχαγωγία της λέσχης τζαμαί με τα παιχνίδια, με τα ποτούτα... ΓΠ: Ε το νοσοκομείο για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη... Ε τούτα τα… ποτούτα. ΜΠ: Πα πά εν σας εκάμναμ μας τζαι δωρεάν μαθήματα αγγλικών; ΜΑ: Ναι, είπε μου το τούτο. Αγγλικά, πρώτες βοήθειες είπε μου... ΜΠ: Επειδή θυμούμαι που του έκαμνε ο κ. Τριανταφυλλίδης που ήταν ευρωβουλευτής. Εγώ θυμούμαι ήμουν μωρό τζαι θυμούμαι τον που επήαινεν για να κάμει αγγλικά. Δια βίου μάθηση, ας πούμε. ΜΑ: Ναι είπε μου το τούτο. ΓΠ: Ήνταμ πο ‘νει; ΜΠ: Που σου έκαμεν αγγλικά ο κος Τριανταφυλλίδης. ΓΠ: Ναι ναι. Ε είπα το. ΔΠ: Εδιοργανώναμεν εκδρομές να κάμουμεν. ΜΑ: Εσείς τις κάμνατε τις εκδρομές ή τις έκαμνε η εταιρεία για σας; ΔΠ: Όι. Κόκο; Νομίζω οι εκδρομές νομίζω εμείς τες εκάμναμε. ΜΑ: Α, εκάμνατε τες εσείς σαν κάτοικοι. Όι… Εν σας τες εκάμναν. ΔΠ: Ναι, εμείς. ΜΑ: Γενικά όμως τούτα που μου είπατε εν είχε κάτι έτσι... ΓΠ: Κοίταξε, κατ' εμένα που λαλεί τζι ο Κυπραίος, η εταιρεία ώσπου ‘μασταν τζει πάνω ήταν ένας δεύτερος εεεε... ΓΠ: Που μας εβοήθαν για όλα τα πράματα. Είχαμε ανάγκη, επηαίναμε στην εταιρεία «θέλω ας πούμε το μπάνιο μου, θέλει σάσμα [φτιάξιμο]», εν ήβραμε, να ‘ρτει να το σάσει. Η σόπα... να μου σάσει τα φουγάρα της σόπας. Όι να ‘ρτει να μου αγοράσει ξύλα, να μου σάσει τα φουγάρα… ΔΠ: Τα ξύλα εγοράζαμε τα. ΓΠ: ...τα μωρά στο σχολείο... εβοήθα μας η εταιρεία, ήμασταν τζαι λλίοι. Τζι ώσπου πιένναμε ελλιανίσκαμε [λιγοστεύαμε]. ΓΠ: Αλλά είσσιε το μες στο πρόγραμμα να βοηθήσει τα μωρά, να τους γοράσει τζαι παπούτσια... έφτασες τα Μαρία τα παπούτσια; ΜΠ: Ναι, θυμούμαι το, θυμούμαι το. Μ: Οι εποχιακοί υπάλληλοι που μου είπατε ότι έρκουνταν, είχαν τα ίδια ωφελήματα με σας για τον τζαιρόν που ήταν τζιαμέ; ΓΠ: Τα ωφελήματα, μπορώ να σου πω ήμαστιν ευχαριστημένοι που την ιατροφαρμακευτική... είχαμε. ΜΠ: Παπά. ΜΑ: Οι άλλοι, οι εποχιακοί που έρκουνταν, που μού ‘πατε το καλοκαίριν μόνο. ΜΠ: Όι οι μόνιμοι. ΓΠ: Όι, οι εποχιακοί το χρόνο που τον απασχόλαν, φέρει πειν είσιεν ανάγκη για τα νοσοκομεία, να πάει στο νοσοκομείο, να του παράσχει τα ποτούτα. Αλλά μετά όχι. ΜΑ: Πού εμεινίσκαν οι εποχιακοί που έρκουνταν; Πάλι σπίτια που την εταιρεία; ΓΠ: Τα σπίτια που μένασιν; ΜΑ: Ναι. ΓΠ: Ήταν οι εγκαταστάσεις πού ‘σσιεν η εταιρεία. Μαρία, που κάτω που την... αν θυμάσαι ήσουν μκρή. ΓΠ: Όταν ήρταμεν στη Χρυσόβρυση. Κάτω στο βάθος ήταν η Νεάπολη τζει κάτω... ΜΠ: Εν την έφτασα παπά. ΓΠ:Εν την έφτασες. Εγώ αθθυμούμαι τα σπιτάκια που είσιε τζει κάτω. ΜΑ: Τζι ήταν για τους εποχιακούς. Ποια εν η γενική σας σκέψη; Τι εν τζείνο που θα σας έμεινε να θυμάστε παραπάνω από ούλλα από τον πάνω Αμίαντο; ΓΠ: Εγώ θυμούμαι ότι επέρασα πολύ ωραία, ΓΠ: παρόλο που έφυα 6 χρόνια στη Λεμεσό μαθητής... ξέρεις, οι πελλάρες με τα ποδήλατα, με τούτα ούλλα. Επήα μετά στρατιώτης Κοτσινοτριμιθκιά, Λευκωσία, πάλι ήμουν μες στα,,,. Δεν εστερήθηκα όταν επήα στον Αμίαντο, ας πούμε τις εξόδους μου, τα ποτούτα μου... έπιανα τζαι λεφτά... έτσι εν εεε… ξέρεις, το χρήμα παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή του ανθρώπου. ΓΠ: Έπιανα λεφτά, επήαινα Λευκωσία, επήαινα Λεμεσό, έρκουμουν εεε... μετά έμαθα αυτοκίνητο, αγόρασα αυτοκίνητο. Είχαμεν τες συγκοινωνίες. Ήταν τα χωριά τα μεγάλα δίπλα που τον Αμίαντο, Κακοπετριά να πας να ψουνίσεις, η Κυπερούντα μεγάλο χωριό, το Πελέντρι μεγάλο χωριό. Εν είχαμε τίποτε να στερηθούμε. Είχαμε ρεύμα, τες τηλεοράσεις μας, τα ποτούτα… ό,τι είχε η εποχή εκείνη. ΜΑ: Άρα τα είχατε όλα εκεί. ΓΠ: Εγώ νοσταλγώ τη ζωή που έκαμα στον Αμίαντο. Την νοσταλγώ διότι επέρασα καλά. Εν μπορώ να πω ότι δεν επέρασα. Ήμουν ένας ενσυνειδητός υπάλληλος, έκαμνα τα ό,τι έπρεπε να κάμω κανονικά. Τα παιδιά μου ήταν ευχαριστημένα ως που ήμασταν στον Αμίαντο. Σαν η Μαρία ΓΠ: επήε τζαι 4 χρόνια στο δημοτικό του Αμιάντου. Μετά επήε Κακοπετριά τζαι μετά Ευρύχου. Η Φιλιώ δεν επήε στο δημοτικό Αμιάντου, επήαινεν Κακοπετριά, διότι έγινε συμπλεγματοποίηση τζαι επήαμεν τζαι κάτω. ΜΑ: Έχετε εσείς κάτι έτσι τελευταίο να μου προσθέσετε, μια... για να καταλήξει κάπου; Θέλετε να καταλήξετε κάπου; ΓΠ: Εγώ, κοίταξε να δεις, συναισθηματικά είμαι πολλά συνδεδεμένος με τον Αμίαντο. Ήταν ο τόπος που έπιασα πρώτα, τα πρώτα λεφτά, δικά μου λεφτά, όι να με χρηματοδοτεί ο πατέρας μου τζαι η μάνα μου τζαι ξέρω γω. Ήταν το πρώτον ποτούτον που έκαμα την οικογένειά μου τζει πάνω. Επαντρεύτηκα μια Κυριακή, εβάλαμε τα... είσιεν ένα θκειον η Δήμητρα που ‘σσιεν ένα φορτηγούιν, ΓΠ: εβάλαμε τα πράγματα μες στο φορτηγό τζαι επήαμε στον Αμίαντο. Παραχώρησε μου το σπίτι τζιαμέ δίπλα που τη λέσχην, ένα καλό σπίτι. Εμείναμε τζιαμέ, μετά επήαμε Χρυσόβρυση μιαν άλλη συνοικία. Τα πρώτα χρόνια, οι πρώτες εκδηλώσεις, τα πρώτα συναισθήματα στον Αμίαντο πού ‘ταν. Είναι το δεύτερο χωριό μου. Εγώ πάω, τον αγαπώ τον Αμίαντο, νιώθω τον Αμίαντο. ΜΑ: Πολύ ωραία, ευχαριστώ πάρα πολύ. Θέλω κάτι να σας ρωτήσω που έπρεπε να σας το ρωτήσω από την αρχή: να μου πείτε το όνομά σας. ΓΠ: Εγώ το όνομά μου; Είμαι Γεώργιος Παύλου Χαραλάμπους, αλλά ως το Γεώργιος Παύλου πάει, το Χαραλάμπους εν πάει [δεν χρησιμοποιείται]. ΜΑ: Τζαι είπατε μου εγεννηθήκατε σε χωριό της Πάφου, όι στον Αμίαντο. Ποιο χωριό της Πάφου εγεννηθήκατε; ΓΠ: Στο Πραιτώρι της Πάφου. ΜΑ: Στο Πραιτώρι και απλά επήγατε στον Αμίαντο... είπατε μου το 1970. ΓΠ: Ναι. ΜΑ: Σωστά. ΓΠ: Απολύθηκα, είπα σου, είχα τζαι φυλακή εις την.... Ήμουν γραφέας του εφοδιασμού. Ήρτεν ένας ο Αουστής, ένας πό ‘να χωρκόν τζει πάνω... λαλεί μου «ρε πεινώ». Τζαι έδωκεν μες τες τομά... είχαμε 400 άτομα δύναμη το στρατόπεδο που ήμουν. Ήμουν υπόχρεος να βκάλω τες λίστες, τα πράματα. Έδωκεν μες τες τομάτες, μες στα χαλλούμια… ΜΑ: Τζι έφταιξες εσύ. ΓΠ: Τακ... έτον υποδιοικητήν πού ‘ταν υπεύθυνος. «Χαραλάμπους, τι γυρεύει ο Αυγουστής εδώ;». Ήταν το νούμερο ένα της πελλάρας μες στο στρατόπεδο. Λαλώ του «έφερα τον να μου καθαρίσει». «Μα αυτός δεν καθαρίζει, τρώει» λέει μου αυτός. 7 μέρες φυλακή τζαι υπηρέτησα τες τζαι τες 7. Τζαι ήμουν άψογος. Ύστερα, λαλεί μου... να με θυμάσαι. ΜΑ: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ κ. Γιώργο. ΓΠ: Παρακαλώ. ΜΑ: Ευχαριστώ πάρα πολύ. 2025-10-06_Pavlou_Giorgos_&_Demetra_&_Maria_video3 ΓΠ: ...το ροδόστεμμα τούτες πού ‘χουμεν εμείς οι Κυπραίοι, ήνταμ πο τες λέεις; ΜΠ: Η τριανταφυλλιά… ΓΠ: Όι, τζείνες οι πολύχρωμες οι ωραίες. ΔΠ: Ναι, οι μυροδάτες. ΓΠ:Τούτες φκάλλουμε το ροδόσταγμα. ΔΠ: Επηαίνναμε οι γυναίκες τζι εμάζεύκαμε το πρωί τζι εβκάλλαμεν το ροδόσταγμα για το σπίτι μας, με τους λαμπίκους. ΜΑ: Τζαι τούτον εκάμνατε το στον Αμίαντον; ΔΠ: Ναι. ΜΑ: Που πάντα, ας πούμε; Πότε εξεκινήσατε; ΔΠ: Ναι. Τον τζαιρόν που πήα εγώ είσιεν πιο παλιές που εμάζευκαν, εσυμβουλεύσαν με τζαι εμείς πώς θα το κάμουμεν... επηαίναμεν το πρωί, έτσι μιαν εβδομάδαν, επιάνναμεν τα τριαντάφυλλα τζαι εβκάλλαμεν ροδόσταγμαν ωραιότατον. Μες το σίδερον… ΓΠ: Κάθε μέρα εσηκώνουνταν το πρωί, εμαλλώναν τελευταίως μεταξύ τους ποιος εν να κόψει τα παραπάνω τριαντάφυλλα εμαλλώναν. Έρκουνταν στον μουχτάρην «μα ‘ντα ‘ρκεστε κοντά μου» λαλώ τους [γέλια]. Δηλαδή εγώ τι θα σου κάμω; ΜΑ: Δηλαδή ήταν... δεν ήταν του καθενός στον κήπον του; Ήταν για όλους; ΔΠ: Όι, είσιε τζι ο κήπος, αλλά είσιεν τζαι... ΜΑ: Της κοινότητας. ΔΠ: Της κοινότητας, όποιος προλάβει, επρόλαβεν. ΜΑ: Τζαι εβάλλατε τζαι στα ρούχα που σιδερώνατε για να μυρίζουν τα ρούχα. ΔΠ: Ναι, στο σίδερο... ΓΠ: Έναν πράμα να σου πω, ελέεν το ένας – εξέχασα να σου το πω – ο μακαρίτης ο Βότσης, ήταν παλιός, ήταν που τον Άη Αθανάση, επήεν που μιτσής στον Αμίαντον τέλος πάντων... ΔΠ: Εγεννήθηκεν Κόκο στον Αμίαντον. ΓΠ: Λαλεί μου «ρε, να θυμάσαι πάντα, οι Λεμεσιανοί» λαλεί μου «εμείς που 'μαστεν που δακάτω, πρώτα εθωρούσαμεν τα φώτα του Αμιάντου». Η Λεμεσός δεν είσιε φως τζειν’ τον τζαιρό... ΜΑ: Ναι, είπαν μας το ξανά. Τζαι ρεύμα... είπεν μου το η κυρία Κωνσταντία προχτές. ΓΠ: Περιορισμένο... «Τώρα» λαλεί μου, «οι Αμιαντίτες θωρούν τα φώτα της Λεμεσού». Έσιει πολλήν σημασίαν η κουβέντα τούτη. Τζαι το δεύτερο, το οποίον εκαταστρέψαν τον εναέριο. Τι έκαμες; Έκαμες μιαν πλατέαν τζιαμέ- ΓΠ: -τζαι τίποτε άλλο. Ενώ αν το άφηνεν το κτίριο τζείνο, ήταν να φέρουμεν έναν άνθρωπον, να φέρουν έναν άνθρωπο να το αναπαλαιώσει, να το κάμει, να φαίνεται ο εναέριος. Αφού επήρεν ολόκληρη περιοχή της Λεμεσού, επήρεν την ονομασίαν «ο Εναέριος». Τζι η αποβάθρα του εναέριου. ΜΑ: Πότε διαμόρφωσαν τον εναέ... η εταιρεία είπατε εδιαμόρφωσε τον εναέριο για να μεταφέρει τον αμίαντο που τον πάνω Αμίαντο εδώ κάτω. ΜΑ: Ξέρετε πότε έγινε τούτο; ΓΠ: Ποιο; ΜΑ: Πότε εδιαμορφώθηκεν ο χώρος του εναέριου που την εταιρεία; ΓΠ: Εγώ έφτασα τον, μετά που έκλεισεν η εταιρεία έφτασα τες εγκαταστάσεις του Αμιάντου. Γυναίκα 2: Αλλά πότε ξεκίνησε; ΔΠ: Πότε εξεκινήσαν τα βαγόνια να φέρνουν τον αμίαντο; ΓΠ: Γράφει το δαμέ, τώρα να σου πω... Διότι έχω τούτον το... ΔΠ: Πρέπει να τό ‘σιεις τζαι εσύ τούτο [δείχνει ένα φυλλάδιο για τον Αμίαντο]. ΜΑ: Έδωκεν μας το ο πάτερ. ΔΠ: Τζαι τα βιβλία εν ωραία που γράφουν... ΔΠ: Αγαπήσαμεν τον τόπον τα πρώτα χρόνια που ζήσαμε τζαι πάνω. Θυμούμαι η Μαρία που εφύαμεν, έκλαιεν... Που εγκαταλείψαμεν το σπίτι, ΓΠ: Κάπου το έσσιει δαμέσα πάντως. ΜΑ: Πώς τζαι αποφασίσατε να φύετε που τζιαμέ; ΔΠ: Έκλεισεν η εταιρεία. ΜΑ: Τζι δεν είχεν δουλειές; ΓΠ: Εξεκίνησεν η εταιρεία... ΔΠ: Ναι. Όταν έκλεισεν η εταιρεία… ΜΑ: Εν ήταν νά ‘χετε δουλειά τζιαμέ. ΓΠ: 1907 εξεκίνησεν το μεταλλείο. ΓΠ: 1907 εξεκίνησεν το να βκάλλουν αμίαντο. ΜΑ: Τζαι έτσι όμως όταν έκλεισεν η εταιρεία αποφασίσατε νά ‘ρτετε δαμέ κάτω στη Λεμεσό για να βρείτε άλλη δουλειά για τα... ΔΠ: Ναι ήβρε δουλειάν στην υδατοπρομήθειαν. ΜΑ: Για τα προς το ζην, αναγκαστικά. ΔΠ: Διότι η Μαρία εγεννήθηκεν τζαι πάνω, μεγάλωσεν, επήεν σχολείο τρία χρόνια στον Αμίαντο, μετά ετελειώσεν Κακοπετριάν... ΓΠ: Τούτο δαμέ το μόνον που υπήρχεν ιδιωτικόν στον Αμίαντο ήταν το ξενοδοχείο της Μελίνας. Άμα τα κοιτάξετε... ΓΠ: Ναι, διότι αναφέρεται η Μελίνα. Και ο Υδραίος – εν ηξέρω αν είσαστεν από τη Λεμεσό... ΜΑ: Όι. ΓΠ: Ο Υδραίος, ένας καλός διευθυντής του Λανιτείου... εγώ έφτασα τον πριν να πάω στον Αμίαντον, εγώ ήμουν τεχνικήν... ήταν ο Χαράκης εμάς, ο Υδραίος εις το Λανίτειο διευθυντής... ήταν από την οικογένεια που είσιεν το ξενοδοχείο της Μελίνας. ΓΠ: Άφηκεν εποχήν εις το Λανίτειον. ΜΑ: Δηλαδή έρκουνταν πολλοί επισκέπτες τζαι είχε το ξενοδοχείο; Εννοώ όσον ήταν ανοιχτόν τζαι το μεταλλείο; ΔΠ: Ε πρέπει... ΓΠ: Ο Υδραίος ήταν... ήταν από την Ύδρα αλλά... ΜΑ: Ναι, ναι, όι. Εννοώ όσον ήταν ανοιχτόν το μεταλλείο έρχονταν κόσμος τζαι έμενε στο ξενοδοχείο για επίσκεψη; ΓΠ: Όι τον τζαιρόν που 'μουν εγώ εν έφτασα, αλλά παλιά έρχονταν τζαι μένασιν στο... ΓΠ: Διότι ο Αμίαντος ήταν μια μικρή πολιτεία παλιά. Υπήρχαν... ποτούτα τα…. μαγαζιά που πουλούσαν ρούχα, μαγαζιά που πουλούσαν παπούτσια, υπήρχεν το... πολλά πράγματα, τα εστιατόρια, είσιεν χαρτοπαικτικές λέσχες. Επήεννασιν θίασοι στον Αμίαντο. Τούτα της Μελίνας παλιά, πριν να τα χαλάσουν, το πάτωμα χαμαί μέσα που μείνισκεν ο… ΓΠ: Ήσουν μιτσιά τζι έπαιρνα σε, τζει πάνω πού ‘ταν ο Πάσπατας ο γέρος πού ‘σιεν το παντοπουλείον τζαι ξέρω γω... το πάτωμα χαμαί τα μάρμαρα ήταν... είχασιν διάφορες ποτούτες πουπάνω... ΔΠ: Ζωγραφιές. ΓΠ: Ζωγραφιές πάνω τα μάρμαρα που εκάμναν τα θέατρα πάνω τζει μέσα. Δηλαδή ήταν τζαι τόπος διασκέδασης για την περιοχή διότι είσιεν πολυκοσμίαν... επήαινεν ο κόσμος να δουλέψει. ΓΠ: Δεν υπήρχαν... τον τζαιρόν που η Κύπρος επείναν, ήταν τα μεταλλεία που την εκράτησασινν. ΜΑ: Έρχουνταν τζαι που τες… τα άλλα χωριά για διασκέδαση στον Αμίαντο; ΓΠ: Ναι, ναι, αφού σας λέω, είχε υπαλλήλους… ήρταν δαμέσα όταν είχα τα βιβλία γεννήσεως, άνθρωπος που το Καρπάσιν να του δώκω χαρτίν, γιατί δεν ευρέθηκεν γραμμένος εις την... ποτούτον… στην Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού τζαι έδωκα του. Επαρπάταν η πιστοποίηση η δική μου. ΓΠ: Πιστοποιώ ότι εγεννήθην εις τον Αμίαντο τις τάδε, τις τάδε, του ποτούτου. ΜΑ: Ναι. ΓΠ: Είπαν μου πολλοί «γιατί επαραίτησες που το μουχταριλίκι;». Μα ήνταμ που να κάμω; Αφού εν... Άντρας 2: Τελευταίως επήαιννα δκυο φορές την εβδομάδα εις τον... έπρεπε να παρουσιαστώ. Διότι είσιεν ακόμα... ήταν η μακαρίτισσα η Περσεφόνη Λοΐζου, ήταν ορισμένοι που μείναν τζαι πάνω, έπρεπε να πααινω... να βοηθήσεις ό,τι εμπορούσες, ενεν; ΜΑ: Ναι.